Financiën & consumenten

Vanaf 2027 worden minder mensen elkaars toeslagpartner

Eindredactie: Nienke Postma · 6 oktober 2026 om 19:55

De Eerste Kamer behandelt op dinsdag 6 oktober als hamerstuk een wet over toeslagpartners. Twee volwassenen die met een minderjarig kind van een van hen op één adres wonen, zijn vanaf 2027 niet meer vanzelf elkaars toeslagpartner, waardoor zo'n 18.000 mensen meer toeslag zullen ontvangen. Om dat te betalen, gaat de inkomensgrens omlaag, tot wanneer je rechts hebt om toeslag. Daardoor verliezen naar verwachting ongeveer 50.000 huishoudens hun recht op zorgtoeslag of kindgebonden budget.

Twee volwassenen die samen met een minderjarig kind van een van hen op één adres wonen, zijn vanaf 1 januari 2027 niet meer automatisch elkaars toeslagpartner.¹ Dat regelt de "Wet vereenvoudiging partnerbegrip toeslagen". Een toeslagpartner is iemand van wie het inkomen en vermogen meetellen bij de berekening van toeslagen van iemand anders.

De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 17 september zonder stemming aan, als hamerstuk.²³ Een hamerstuk is een voorstel waarover de Kamer niet debatteert. De Eerste Kamer behandelt het voorstel op dinsdag 6 oktober ook als hamerstuk.⁴ Het voorstel komt van het ministerie van Financiën.⁵ Staatssecretaris van Financiën Eerenberg ondertekende in augustus de laatste aanpassing.

De wet schrapt ook twee regels waardoor mensen nu toeslagpartner blijven als de reden daarvoor al is weggevallen. Een voorbeeld: een vrouw woont met haar broer en haar minderjarige zoon op één adres. Daardoor is de broer haar toeslagpartner. Wordt de zoon achttien of gaat hij uit huis, dan is die reden weg, ze zijn dan alleen nog broer en zus. Toch blijven de vrouw en haar broer volgens de huidige regels de rest van dat jaar toeslagpartner. Wonen ze dan nog op hetzelfde adres, dan zijn ze ook het jaar erna toeslagpartner. Die twee regels verdwijnen. Het 'partnerschap' stopt dan zodra de reden ervoor wegvalt. Ook kunnen minderjarigen geen toeslagpartner meer worden.

Wie erop vooruitgaan

Het kabinet verwacht dat ongeveer achttienduizend mensen er financieel op vooruitgaan. Zij krijgen gemiddeld duizend euro per jaar meer zorgtoeslag, of krijgen die voor het eerst. Bij het kindgebonden budget, een toeslag voor ouders met kinderen onder de achttien, gaat het om gemiddeld 1.915 euro meer.⁶ Het inkomen van de vroegere toeslagpartner telt dan niet meer mee. Alleenstaande ouders krijgen bovenop het kindgebonden budget een extra bedrag, in 2026 maximaal 3.320 euro per jaar. Wie een toeslagpartner heeft, krijgt dat extra bedrag niet. Ouders van wie het partnerschap vervalt, bijvoorbeeld door een scheiding, krijgen het straks wel: gemiddeld ongeveer 3.260 euro per jaar.

Dienst Toeslagen, de overheidsdienst die de toeslagen uitvoert, keek naar de mensen die nu door deze regel toeslagpartner zijn. Ruim de helft van hen vormt in de praktijk waarschijnlijk geen gezin, ook al wonen ze op één adres. Het gaat elk jaar om ruim 10.000 mensen met recht op toeslag. Volgens het kabinet zijn het vaak mantelzorgers, mensen die tijdelijk een familielid of vriend in huis nemen, en mensen die een woning delen omdat ze geen eigen huis vinden.

Automatisch een eigen aanvraag

Het kabinet sluit de huurtoeslag uit van deze regeling.⁷ Bij die toeslag telt de vroegere toeslagpartner voortaan mee als medebewoner. Het inkomen en vermogen van die medebewoner blijven daardoor meetellen voor de huurtoeslag van de aanvrager.

Wie de rekening betaalt

De wijziging kost het Rijk elk jaar ongeveer 111 miljoen euro. Daarvan gaat circa achttien miljoen euro naar zorgtoeslag en circa 93 miljoen euro naar kindgebonden budget. Het kabinet betaalt dit door bij beide toeslagen de grens voor vermogen te verlagen. Vermogen is wat iemand bezit, zoals spaargeld. Wie meer vermogen heeft dan die grens, krijgt de toeslag niet. In 2026 ligt de grens op 146.011 euro voor alleenstaanden en 184.633 euro voor partners. Het gaat om het totale bezit, niet om een bedrag per jaar. Vanaf 2027 gaat de grens met 29.908 euro omlaag. Door de lagere grens verliezen ongeveer 50.000 huishoudens hun recht op een van de twee toeslagen, of op allebei. Het kabinet wijst erop dat het gaat om huishoudens met een vermogen van ruim boven de 100.000 euro.

Het kabinet accepteert bewust dat ook mensen die elkaar wel financieel steunen, straks de toeslag van een alleenstaande krijgen. Dat geldt naar verwachting voor iets minder dan de helft van de ruim 18.000 partnerschappen die vervallen. Het kabinet vindt dat niet te voorkomen. Controleren of mensen echt een gezin vormen, vraagt volgens het kabinet controles 'achter de voordeur' en te veel werk van Dienst Toeslagen.

Hulpverleners en advocaten

Het kabinet kondigde de wijziging aan in de Voorjaarsnota van 2025, de bijstelling van de rijksbegroting in het voorjaar. Volgens het kabinet werkt het toeslagenstelsel voor een deel van de mensen niet goed. Dat stelde onder meer een eindrapport over de toekomst van de toeslagen in 2024 vast. De Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden en Sociaal Werk Nederland vroegen de minister ook om de wet te veranderen. Sociaal raadslieden helpen mensen met vragen over hun financiële situatie, bijvoorbeeld over bijstand.⁸ Volgens beide organisaties raakten elk jaar duizenden alleenstaande ouders en hun kinderen in de schulden door de partnerregel.⁹ Die ouders verloren toeslagen. Toch had degene bij wie ze inwoonden geen plicht om voor hen of hun kinderen te zorgen.

Broer telde als partner

Een echte rechtszaak laat zien hoe de regel kan uitpakken. Een alleenstaande moeder woonde sinds 2016 met haar minderjarige dochter in een woning.¹⁰ Van september 2017 tot oktober 2018 woonde haar broer bij haar in. Hij had volgens de moeder geen ander onderdak. Dienst Toeslagen zag de broer daarom over 2018 als haar toeslagpartner. Haar zorgtoeslag en kindgebonden budget gingen omlaag, en ze moest voorschotten terugbetalen.

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de hoogste rechter in toeslagzaken, gaf Dienst Toeslagen in 2023 gelijk over het partnerschap. De wet is volgens de rechter duidelijk en maakt geen uitzondering voor broers en zussen. De rechter vernietigde het besluit wel voor het deel over de terugvordering. Toch bleven de gevolgen van dat deel van het besluit gewoon gelden.

Een andere moeder trok in 2016 met twee kinderen halsoverkop in bij een vriendin, nadat ze op straat was komen te staan.¹¹ Zij werd geen toeslagpartner van de vriendin, omdat ze een schriftelijk huurcontract had voor een kamer van 350 euro per maand. De rechtbank vond het aannemelijk dat de moeder de huur echt betaalde.

Dienst Toeslagen kijkt alleen naar wie in de Basisregistratie Personen op hetzelfde adres staat ingeschreven.¹² In die registratie houden gemeenten bij waar iemand woont.¹³ Hoe mensen echt samenleven, beoordeelt de dienst niet. Er bestaan wel uitzonderingen, bijvoorbeeld voor zakelijke onderhuur, mantelzorg en ontheemden uit Oekraïne.¹⁴