Werk & arbeid

Directeur wilde al zijn werkbestanden naar Gemini sturen: ontslag op staande voet blijft staan

Eindredactie: Nienke Postma · 25 september 2026 om 22:56

De kantonrechter in Amsterdam vond het ernstig verwijtbaar dat hij dit deed tijdens onderhandelingen over zijn vertrek, en hij krijgt geen vergoedingen.

Het is 19 november 2025, zeven uur 's ochtends. Een senior directeur van het bedrijf FMC Separation Systems uit Arnhem probeert het hele bestand van zijn zakelijke computer te uploaden naar Gemini, de AI-dienst van Google.¹ Het beveiligingssysteem van zijn werkgever blokkeert hem.²

Later die dag spreekt FMC de directeur aan, omdat hij bestanden naar zijn privémail heeft gestuurd. Over zijn poging van die ochtend zegt hij in dat gesprek niets. De kantonrechter schreef later dat hij die ochtend 'in paniek' was. In de uitspraak blijft de directeur anoniem.³

Afweging van de rechter

De directeur en FMC praatten al over zijn vertrek toen het misging. In die periode stuurde hij meerdere bestanden uit de bedrijfsomgeving naar zijn privé-e-mailadres. Op de ochtend van 19 november probeerde hij daarna de volledige inhoud van zijn werkcomputer naar Gemini te sturen. Een intern onderzoek bracht dat op 24 november 2025 aan het licht.

Het verbod op zulk gedrag stond uitdrukkelijk in de arbeidsovereenkomst van de directeur. Ook de gedragscode van FMC, de Code of Business Conduct Policy, verbood het. Volgens de kantonrechter waren de regels in duidelijke woorden opgeschreven. Met zijn hoge functie en het salaris dat daarbij hoorde, had de directeur dat moeten weten. Dat hij dit deed terwijl hij over zijn vertrek onderhandelde, maakte het volgens de rechter tot een dringende reden voor ontslag.

De directeur voerde aan dat hij zelf was gestopt met het downloaden van de bestanden. De kantonrechter vond daar geen enkele aanwijzing voor. Uit de stukken bleek juist dat het beveiligingssysteem hem had tegengehouden. Maar ook als hij wel zelf was gestopt, zou dat volgens de rechter niets uitmaken: "alleen het beginnen met downloaden" is al "ernstig verwijtbaar". Op de zitting gaf de directeur toe dat het mailen van de bestanden een fout was.

Het zwijgen van de directeur in het gesprek van 19 november woog voor de kantonrechter mee. FMC verweet hem dat hij toen niet vertelde over zijn poging van die ochtend. De rechter volgde het bedrijf daarin. FMC was ook daardoor het vertrouwen in hem kwijt. Volgens de rechter lag dat aan de directeur zelf. Hij had op dat moment niet eerlijk verteld wat er was gebeurd.

Het ontslag heeft voor de directeur financiële gevolgen. Omdat het ontslag geldig is, krijgt hij de vergoedingen niet waar hij om vroeg. Hij moet ook de proceskosten van FMC betalen, in totaal 742 euro.

Advies aan werknemers

IT-jurist Arnoud Engelfriet, die over recht en technologie schrijft, bekeek de uitspraak vanuit de werknemer. Volgens hem staan werknemers in een arbeidsconflict vaak op achterstand, omdat bijna alle informatie van een bedrijf digitaal is. Dat kan hen verleiden om grote hoeveelheden bestanden te downloaden. Maar juist dat gedrag kan volgens Engelfriet net zo goed tegen de werknemer worden gebruikt. Wie bewijs wil bewaren voor zijn eigen positie, kan zich volgens hem beter beperken tot stukken die hem direct aangaan. Hij noemt e-mails van HR of van een leidinggevende waarin iets is toegezegd. Grote stapels projectdocumenten kopiëren raadt hij af, omdat je dan beschuldigd kunt worden van het stelen van bedrijfsgeheimen.

Een werkgever in Nederland mag zelf bepalen hoe werknemers hun werk doen. Dat heet het instructierecht. Op grond daarvan mag een werkgever het gebruik van ChatGPT verbieden en de website op het werk blokkeren. Voorwaarde is wel dat de werkgever dat schriftelijk vastlegt. Voor werknemers is het dus zaak om te weten wat hun contract en de gedragscode van hun bedrijf over AI zeggen.

Taak voor werkgevers

Een arbeidsrechtadvocaat van werkgeversvereniging AWVN ziet dat AI in veel Nederlandse organisaties al gewoon deel is van het dagelijkse werk. Toch ontbreken volgens haar vaak beleid, afspraken en opleiding voor medewerkers. Werkgevers moeten hun personeel volgens de wet zo scholen dat het zijn werk ook met AI kan blijven doen. In de praktijk gebeurt dat volgens de advocaat vaak niet, of niet genoeg.

Een zaak bij de Rechtbank Overijssel laat zien dat het ontbreken van regels ook tegen een werkgever kan werken. Een medewerker had AI gebruikt voor berichten op sociale media, en de werkgever vond dat dit verkeerd was gegaan. De rechter oordeelde dat de werkgever de medewerker dat niet kon verwijten. De werkgever had namelijk nooit instructies of eisen voor AI-gebruik gegeven. Bij FMC lag dat anders: daar stond het verbod duidelijk in het contract en in de gedragscode van de directeur.

Verboden en eigen tools

Samsung verbood zijn personeel in mei 2023 om ChatGPT en vergelijkbare AI-tools te gebruiken op computers, telefoons en het netwerk van het bedrijf. Aanleiding was dat technici van de chipafdeling per ongeluk gevoelige broncode en interne vergadernotities in ChatGPT hadden gezet. De chipafdeling maakte daarna eigen AI-tools voor vertalen, samenvatten en programmeren.

De Nederlandse overheid werkt ook aan veilige eigen oplossingen. De provincie Zuid-Holland gebruikt de PZH-assistent, een zelf gebouwd alternatief voor ChatGPT dat alleen haar eigen ambtenaren kunnen gebruiken. Meerdere ministeries onderzoeken of zakelijke versies van Microsoft 365 Copilot, ChatGPT en Gemini veilig genoeg zijn. Die versies beloven de gegevens van een organisatie af te schermen.

Bedrijven moeten werknemers ruimte geven om met AI te werken

ABN AMRO signaleert dat de productiviteitswinst in Nederland en Europa tot nu toe beperkt is, maar noemt hoge kosten juridische risico’s en integratieproblemen als belangrijke remmende factoren. "AI verandert zo snel dat bedrijven zich niet kunnen veroorloven om het gebruik ervan eindeloos uit te stellen. Werknemers kunnen met AI mogelijk productiever werken, maar dat potentieel blijft onbenut als organisaties geen toegang geven tot geschikte hulpmiddelen". Aldus AI expert Martijn de bruijn.
Veel initiatieven blijven steken in pilots, terwijl het AI-landschap binnen enkele maanden alweer kan zijn veranderd. Juist daarom zouden bedrijven werknemers gecontroleerde toegang tot AI moeten geven, zodat zij in de praktijk kunnen leren wat de technologie oplevert en welke risico’s eraan verbonden zijn.