Politiek
Onderzoekers: netwerk van nepaccounts dook op in Nederland, Hongarije en nu rond de Zweedse verkiezingen
Eindredactie: Nienke Postma ·
Onderzoekers telden ruim 8.500 verdachte X-accounts uit onder meer Nigeria, maar de Zweedse autoriteit voor psychologische verdediging noemde de verkiezing in juni nog geen prioritair doelwit.
Een Zweedse vrouw met ongeveer 9.000 volgers op X heeft er ruim duizend die volgens het platform in Nigeria zitten. Dat beschreef de Zweedse publieke omroep SVT in een onderzoek naar nepaccounts rond de Zweedse parlementsverkiezingen van 13 september 2026. Volgens SVT gaat het om een zwerm van duizenden accounts, vooral gevestigd in Nigeria en Benin, die geselecteerde Zweedse gebruikers massaal volgen.
De ruim 8.500 accounts zijn gevonden door Trollrensics en Alliance4Europe, samen met SVT. Trollrensics is een Nederlands commercieel analysebedrijf dat netwerken van nepaccounts in kaart brengt. Alliance4Europe is de non-profitorganisatie die de rapporten publiceert over deze grensoverschrijdende beïnvloedingsoperaties, waar dit verhaal op steunt. Volgens de onderzoekers werken de profielen samen. Ze lijken op elkaar, gebruiken dezelfde foto's opnieuw en volgen grotendeels dezelfde Zweedse politieke accounts.
Trollrensics zegt tegen Euronews dat accounts met dezelfde kenmerken eerder zijn gezien rond verkiezingen in Nederland en Hongarije. Sommige accounts wisselden van identiteit toen ze naar een ander land verhuisden. Zweedse overheidsinstanties oordelen voorzichtiger over de omvang van buitenlandse inmenging dan de onderzoekers.
Gestolen foto's, verzonnen namen
De accounts uit het SVT-onderzoek gebruiken gestolen foto's en verzonnen namen die vaak Zweeds klinken. Op X staan de accounts niet als Zweeds vermeld. Ze zijn volgens het platform gevestigd in Nigeria, Ghana en delen van Azië. Een account dat Euronews als voorbeeld bekeek, gebruikt een gestolen foto, plaatst zelden iets zelf en staat in Benin, een land in West-Afrika.
De volgpatronen van het netwerk zijn breed. De accounts volgen zowel bekende publieke figuren als kleinere accounts met enkele duizenden volgers. Ze richten zich vooral op Zweedse gebruikers die rechtse standpunten uiten.
Waarom zou een netwerk duizenden accounts inzetten om alleen maar te volgen? De onderzoekers zeggen tegen Euronews dat veel volgers een profiel populairder laten lijken dan het is. Als de accounts vervolgens samen likes en reposts geven, kunnen berichten van zo'n profiel een groter publiek bereiken.
Begonnen in Nederland
Het spoor van het netwerk begint volgens de onderzoekers bij de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025. RTL Nieuws en Trollrensics vonden toen ruim 550 nepaccounts op X die politiek geladen berichten versterkten en verdeeldheid zaaiden. De accounts werden overwegend vanuit West-Afrika bestuurd. Minstens 225 waren herleidbaar tot Nigeria. De accounts deden zich voor als Nederlanders en waren ook actief op Facebook en Instagram, schreef het Nederlandse platform NEMO Kennislink in juni 2026.
Het initiatief voor dat Nederlandse onderzoek kwam van het Hybrid Election Integrity Observatory (HEIO). Het geld kwam van SIDN fonds en de Democracy and Media Foundation. De onderzoekers namen berichten over de verkiezingen met veel reacties en brachten in kaart welke accounts die steeds opnieuw deelden. Zo werd zichtbaar welke accounts samenwerkten.
Overstap naar Hongarije
Eind maart en begin april 2026 richtte hetzelfde netwerk zich op de Hongaarse parlementsverkiezingen. Een deel van de Nigeriaanse accounts uit het Nederlandse onderzoek ging grote aantallen Hongaarse accounts volgen. De werkwijze bleef gelijk. Het netwerk versterkte berichten die pro-Russisch waren, zich tegen de gevestigde politiek keerden en premier Viktor Orbán steunden.
Andere onderzoekers zagen rond de Hongaarse verkiezing meer campagnes. Een rapport van de Amerikaanse Clemson University beschrijft een campagne binnen het Russische netwerk dat onderzoekers Storm-1516 noemen. Die campagne zette nepaccounts, nepmedia, betaalde influencers en commerciële reclameaccounts met Afrikaanse banden in tegen oppositieleider Péter Magyar en zijn partij Tisza. Magyar is de leider van de oppositiepartij Tisza. Die partij nam het in april 2026 op tegen Fidesz, de partij van premier Viktor Orbán. De campagne die Clemson beschrijft richtte zich tegen de tegenstander van Orbán, terwijl het netwerk uit het rapport van Alliance4Europe juist berichten versterkte die Orbán steunden.
Verwijt aan Meta
Aanhangers van Orbán wezen rond de verkiezingen een andere partij aan als inmenger. Zij beschuldigden het techbedrijf Meta ervan zich met de Hongaarse verkiezingen te bemoeien, zonder daar bewijs voor te leveren. Een woordvoerder van Meta zei tegen Euronews dat de regels van het bedrijf voor iedereen gelijk gelden. Meta heeft volgens de woordvoerder ook systemen om te zien of gebruikers samen misbruik maken van de meldknop.
De verkiezing zelf viel niet uit in het voordeel van de partij die het netwerk steunde. Op 12 april 2026 versloeg Tisza onder Péter Magyar de partij Fidesz van premier Orbán, schrijft het Carnegie Endowment in een publicatie van 28 mei 2026 over de Hongaarse verkiezing.
Zweedse diensten terughoudender
De Zweedse overheid schatte de dreiging voor de eigen verkiezing lager in dan de onderzoekers van Trollrensics. Het Myndigheten för psykologiskt försvar (MPF) is de Zweedse autoriteit voor psychologische verdediging. In zijn lagebeeld van juni 2026 schreef MPF dat de verkiezing op dat moment geen belangrijk doelwit was voor buitenlandse dreigingsactoren.
Begin september 2026 bracht MPF wel een rapport uit over een ander netwerk, met de naam 'Holiday'. Dat botnetwerk bestond uit circa 1.200 X-accounts die deels met AI werkten. In 2025 en 2026 plaatsten die accounts meer dan 50.000 posts, reacties en shares om Zweden verder te verdelen. Volgens MPF kocht een statelijke actor het netwerk van een bedrijf in Oost-Azië. Zweedse overheidsdiensten hebben samen het netwerk uitgezet.
Ola Svenonius, senior onderzoeker bij het Zweedse defensie-instituut FOI, ziet wel meer activiteit maar geen bewijs van een campagne uit het buitenland. Hij zei dat het aantal berichten over de verkiezing vlak voor het vervroegd stemmen steeg van ongeveer 1.000 naar bijna 2.400 per dag. Er waren nepaccounts te zien en berichten die identiek waren en samen werden verspreid. Toch hebben onderzoekers die activiteit niet gekoppeld aan een georganiseerde buitenlandse campagne. "Maar de schaal is niet groot", zei Svenonius.
Rond de verkiezing gingen volgens Euronews ook onjuiste beweringen rond. Zo zou een hoge functionaris van de kiesraad banden hebben met de sociaaldemocraten, en zouden Zweden zonder identiteitsbewijs meerdere keren kunnen stemmen.
De Europese Commissie treedt intussen op tegen de grote platforms. TechCrunch meldde op 24 oktober 2025 dat de Commissie vaststelde dat Meta en TikTok transparantieregels uit de Digital Services Act hebben geschonden. Die Europese wet stelt regels aan grote online platforms. De Commissie doet onderzoek naar Meta wegens vermoedelijke tekortkomingen rond Russische verkiezingsinmenging. De Commissie oordeeld dat Meta en TikTok onderzoekers de toegang tot data belemmeren. Juist via zulke data sporen onderzoekers netwerken van nepaccounts op.